StepForward

"Er komt meer bij kijken dan hopen op een wonder"

LION procedure Prof. Marc Possover

LION Procedure voor ruggenmergletsels

Een dwarslaesie verandert je leven drastisch. Door verminderde controle over het autonome zenuwstelsel ontstaat er verlamming (het verlies van beweging en gevoel) onder het niveau van de dwarslaesie. Daarnaast kan een dwarslaesie verwoestende gevolgen hebben voor de blaasfunctie, waardoor het algemeen welzijn en de gezondheid van de patiënt worden beïnvloed.

 

 Dit alles resulteert in ernstige verslechtering van de levenskwaliteit en voor veel patiënten het verlies van hun onafhankelijkheid. De terugkeer van motorische functies, en vooral het vermogen om te lopen, zijn daarom een steeds belangrijker doel bij de behandeling van een dwarslaesie.

Een groot onderdeel van de behandeling, naast medicatie en chirurgie, is revalidatie. Hierbij leert de patiënt om, binnen de grenzen van lichamelijke mogelijkheden, zo zelfstandig mogelijk te leven door zich te richten op alles dat het lichaam wel kan. Een ander onderdeel van de behandeling is het toepassen van ondersteunende loopmiddelen en/of mechanische orthopedische middelen.

Functionele Elektrostimulatie (FES)

 Functionele Elektrostimulatie maakt gebruik van mechanische orthopedische middelen die de loopbeweging ondersteunen. Functionele Elektrostimulatie richt zich direct op de spieren. De elektrische stimulatie zorgt voor spiersamentrekkingen van de skeletspieren. Hierbij wordt dan geprobeerd om de juiste spieren te stimuleren, waardoor de patiënt een specifieke, doelgerichte beweging maakt. Het nadeel van deze FES is dat het ‘trekkende’ of ‘spastische bewegingen’ veroorzaakt door de directe spierstimulatie. Het zijn dus eigenlijk “alles of niets" spiercontracties.

De eerste FES-systemen voor dwarslaesiepatiënten werden al ruim 30 jaar geleden ontwikkeld maar worden in de praktijk weinig toegepast. De meeste beschikbare FES stimulatoren zijn namelijk erg groot in omvang, duur, onbetrouwbaar en bovendien gevoelig voor storing.

De ontwikkeling van de LION procedure

Door de snelle ontwikkeling van medische instrumenten en videosystemen in een minimaal formaat, heeft de introductie van laparoscopie een revolutie op het gebied van chirurgie teweeggebracht. Het begon bij de gynaecologische ingrepen maar werd al snel een standaard werkwijze bij vele inwendige operaties.

Vandaag de dag biedt laparoscopie uitstekende toegang tot de kleine zenuwen, diep in de buikholte. Professor Marc Possover, een pionier in het specialisme van bekkenzenuwaandoeningen, erkende het enorme potentieel van laparoscopie en vestigde een nieuwe medische discipline: Neuropelveology.

Binnen dit gebied ontwikkelde Possover de LION Procedure: Laparoscopische Implementatie van Neuroprotheses. De procedure is een speciale chirurgische ingreep die zich richt op het herstel van de motorische functies bij verlamde patiënten. Professor Possover voerde zijn eerste LION procedure uit in 2003. Sindsdien zijn de chirurgische instrumenten en technieken voor de procedure al verder ontwikkeld.

De uitvoering van de LION Procedure

De LION procedure gebruikt laparoscopie om elektroden en een oplaadbare pacemaker in het lichaam te brengen. De pacemaker, die werkt op een afstandsbediening, levert de stroom die nodig is voor de elektroden. De elektroden waarborgen vervolgens optimale spierbeweging.

De pacemaker zet de bilspieren aan om het bekken te stabiliseren en zet de bovenbeenspieren aan om de knie te stimuleren waardoor het been zich strekt. De behandeling is niet voldoende om de patiënt volledig zelfstandig te laten lopen. De motorische functies die het lichaam nodig heeft om tijdens het lopen rechtop te blijven staan, zijn namelijk nog te ingewikkeld om te repliceren.

Afzonderlijke stappen worden bereikt door de romp naar voor te schuiven (ondersteund door bijvoorbeeld een looprek of krukken), tussen de kniestimulaties door. De patiënt hoeft zich dan niet bezig te houden met de afstandsbediening van de pacemaker maar kan zich volledig concentreren op de rompbeweging om zichzelf in evenwicht te houden. Op deze manier beslist de patiënt zelf waar hij heen “loopt”.

Daar waar FES met direct spierstimulatie werkt, werkt LION dus juist met zenuwstimulatie. In plaats van ‘trekkende’ spiercontracties ontstaan hierdoor harmonische bewegingen. Dit is vriendelijker voor pezen en gewrichten en voorkomt snelle spiervermoeidheid. Dit type motoriek vereist overigens wel genoeg onderarmkracht van de patiënt om zijn bovenlichaam in balans te houden.

De resultaten tot nu toe

Met de LION procedure heeft Professor Possover al voor meer dan een dozijn dwarslaesiepatiënten de kwaliteit van leven verbeterd door het vergroten van hun mobiliteit. Sinds de invoering van deze nieuwe technologie, ontdekten verschillende onderzoekers dat het inderdaad mogelijk is om door middel van zenuwstimulatie de groei en heraansluiting van het zenuwweefsel te stimuleren.

Professor Possover meldde in recente studies resultaten van patiënten die (gedeeltelijk) herstel van bewegingsvermogen en gevoel bereikten door de LION procedure. De eerste patiënten die zelfstandig een stuk konden lopen (zij het met ondersteuning van een loophulpmiddel), bereikten dit drie jaar na de laparoscopische implementatie van de neuroprothesis. Andere patiënten zitten nog in de fase van spieropbouw maar kunnen al wel hun benen bewegen zonder de pacemaker. Een van zijn patiënten liep, gesteund met loophulpmiddelen, zelfs een afstand van 800 meter.

Er is meer onderzoek nodig om te bepalen welk type patiënten het meest profiteren van de LION procedure. Wat we al wel weten is dat succesvolle resultaten niet mogelijk zijn zonder consistente en regelmatige training. Possover: "Zenuwen herstellen niet vanzelf. De patiënt moet ze hiertoe aanzetten door aansturing via de hersenen, wilskracht en hoop. Dát zijn de drijvers voor zenuwgroei. Er komt echt meer bij kijken dan in je rolstoel blijven zitten hopen op een wonder.”